Ağır Ceza Mahkemesi Yargılaması

Beşinci bir grup, birleştirme ve ayırma kararlarıdır. Aynı olaydan doğan dosyaların birleştirilmesi yargılamayı uzatabileceği gibi, tutuklu bir sanığın dosyasının ayrılması lehe sonuç doğurabilir. Bu talep, tutukluluk süresi tartışmasıyla birlikte değerlendirilmelidir.

Savunmada nelere bakılır

Ağır ceza yargılaması uzun sürer; savunmanın etkisi tek bir dilekçede değil, doğru anlarda yapılan doğru taleplerde ortaya çıkar. İncelenen başlıklar şunlardır:

1. İddianamenin sınırı. Hüküm, ancak iddianamede unsurları gösterilen suça ilişkin fiil ve fail hakkında verilir CMK m. 225/1. İddianamede anlatılmayan bir eylem hükme esas alınamaz. Buna karşılık mahkeme, fiilin nitelendirilmesinde iddia ve savunmalarla bağlı değildir. Bu ayrım, savunmanın neyi tartışması gerektiğini belirler: anlatılan fiil neyse savunma onun üzerine kurulur.
2. Delilin hukuka uygunluğu. Arama kararının kapsamı, el koyma işleminin usulü, iletişimin tespiti kararlarının tarihi ve kapsamı, teşhis işleminin nasıl yapıldığı. Kanuna aykırı elde edilmiş delil reddedilir ve hükme esas alınamaz.
3. Tek beyana dayanan dosyalar. Olayın delili bir tanığın açıklamalarından ibaretse o tanık duruşmada mutlaka dinlenmelidir. Bu, dosyanın kaderini değiştirebilecek bir usul kuralıdır ve talep tutanağa geçirilmelidir.
4. Beyanlar arasındaki çelişki. Kolluk, savcılık ve duruşma beyanları arasındaki farkların tanığa tek tek sorulması ve cevabın tutanağa yazdırılması gerekir. Sonradan «çelişki vardı» demek, tutanakta izi yoksa bir işe yaramaz.
5. Bilirkişi raporu. Raporun hangi materyal üzerinde, hangi yöntemle ve hangi soruya cevaben hazırlandığı incelenir. Eksik veya çelişkili raporlarda ek rapor ya da yeni bilirkişi talebi, gerekçesiyle birlikte sunulmalıdır.
6. Ek savunma hakkı. Sanık, suçun hukuki niteliğinin değişmesinden önce haber verilip savunmasını yapabilecek hâlde bulundurulmadıkça, iddianamede gösterilen suçun değindiği kanun hükmünden başkasıyla mahkûm edilemez. Cezanın artırılmasını gerektiren hâller ilk defa duruşmada ortaya çıktığında da aynı kural işler ve istem üzerine hazırlık süresi verilir CMK m. 226.
7. Esas hakkında mütalaa. Uygulamadaki adı budur; kanuni dayanağı delillerin tartışılmasına ilişkin söz sırasıdır. Söz sırasıyla katılana veya vekiline, Cumhuriyet savcısına, sanığa ve müdafiine verilir; taraflar birbirlerinin açıklamalarına cevap verebilir CMK m. 216. Mütalaa savcının talebidir ve mahkemeyi bağlamaz. Savunma, mütalaayı duyduktan sonra yazılı savunma hazırlamak için süre isteyebilir; bu talep neredeyse her zaman yerinde bulunur.
8. Son söz. Hükümden önce son söz hazır bulunan sanığa verilir CMK m. 216/3. Ek savunma alındıktan veya mütalaaya cevap verildikten sonra sanığa yeniden söz verilmesi gereken hâller uygulamada ayrıca tartışılır; savunma bu talebi açıkça yapmalıdır.
9. Tutukluluğun ayrı takibi. Yargılama boyunca tutukluluk her oturumda, gerektiğinde oturumlar arasında değerlendirilir CMK m. 108/3. Tahliye talebi ve buna karşı itiraz, esas savunmadan bağımsız olarak yürütülür.
10. Lehe hükümler tek tek işlenmelidir. Haksız tahrik, teşebbüs, gönüllü vazgeçme, iştirakteki konum, yaş küçüklüğü, akıl hastalığı ve suça göre değişen etkin pişmanlık düzenlemeleri ayrı başlıklardır. Hangisinin uygulanabileceği somut suçun kendi madde metnine göre değişir; genel geçer bir liste yoktur.
11. Kanun yolu hazırlığı duruşmada başlar. Tutanağa geçirilmeyen talep ve itiraz, istinafta tartışılamaz. İstinaf istemi, hükmün gerekçesiyle birlikte tebliğ edildiği tarihten itibaren iki hafta içinde hükmü veren mahkemeye yapılır; tutuklu sanık bakımından ceza infaz kurumu müdürüne beyan yolu saklıdır CMK m. 273/1.

Süreç nasıl işler

İstanbul'da bu dosyalar nerede görülür

İstanbul'da «İstanbul Ağır Ceza Mahkemesi» diye tek bir yer yoktur. Ağır ceza mahkemeleri altı ayrı adliyede kuruludur: Çağlayan'daki İstanbul Adliyesi, Kartal'daki İstanbul Anadolu Adliyesi, Bakırköy, Büyükçekmece, Gaziosmanpaşa ve Silivri adliyeleri. Her adliyenin kendi yargı çevresi ve kendi numaralandırılmış daireleri vardır.

Dosyanın hangi adliyeye düşeceğini suçun işlendiği yer belirler. Anadolu yakası ilçelerindeki olaylar Kartal'daki İstanbul Anadolu Adliyesi'ne gider. Avrupa yakası tek merkezde toplanmamıştır; ilçeye göre Çağlayan, Bakırköy, Büyükçekmece, Gaziosmanpaşa veya Silivri adliyelerinden birine düşer. Tebligattaki mahkeme adı ve esas numarası, hangi binaya gideceğinizi gösteren tek güvenilir bilgidir.

Daireler arasında ihtisaslaşma vardır. Kanun, gelen işlerin yoğunluğu ve niteliği dikkate alınarak daireler arasındaki iş dağılımının Hâkimler ve Savcılar Kurulu tarafından belirlenebileceğini ve bu kararların Resmî Gazete'de yayımlanacağını düzenler 5235 s. K. m. 9. İstanbul gibi çok daireli yerlerde bunun sonucu şudur: örgüt, terör veya ekonomik suç dosyaları belirli dairelerde toplanır. Yani dosyanın hangi daireye düştüğü tesadüfi değildir ve o dairenin yerleşik uygulaması savunma stratejisini etkiler.

Tutuklu dosyalarda SEGBİS pratikte kuraldır. İstanbul'da tutuklular çoğunlukla Silivri ve Maltepe gibi şehir dışı yerleşkelerdeki ceza infaz kurumlarındadır. Mahkeme Çağlayan'da, sanık Silivri'dedir. Bu nedenle duruşmalar sık sık görüntülü ve sesli iletişim tekniğiyle yapılır. Bu yöntem, sanığın müdafii ile duruşma sırasında serbestçe görüşmesini zorlaştırır. Sanığın salonda hazır bulundurulması talebini her celse yenilemek ve tutanağa geçirtmek, hem savunma hem de kanun yolu bakımından önemlidir.

Duruşma günü lojistiği. Çağlayan ve Kartal gibi büyük adliyelerde bir güne çok sayıda dosya verilir ve aynı saate birden fazla duruşma yazılabilir. Duruşma saati ile salon numarasının duruşma sabahı UYAP üzerinden teyit edilmesi, özellikle şehir dışından gelen tanık ve müştekiler için boşa geçen bir günü önler. Tanıklarınız varsa duruşmadan birkaç gün önce tebligatlarının ulaşıp ulaşmadığını kontrol ettirmek de aynı işi görür.

Sık sorulan sorular