İstanbul Adliyeleri: Hangi Adliye Hangi İlçeye Bakar?

İstanbul'da kaç adliye var?

İstanbul, adli teşkilat bakımından tek bir merkez değildir. Nüfusu ve dosya sayısı nedeniyle şehir, ayrı ayrı çalışan büyük adalet saraylarına bölünmüştür. Her birinin kendi Cumhuriyet başsavcılığı, kendi sulh ceza hâkimlikleri, kendi asliye ceza ve ağır ceza mahkemeleri vardır.

Bu altı merkez şunlardır: Avrupa yakasında İstanbul Adliyesi (Çağlayan), Bakırköy Adliyesi, Küçükçekmece Adliyesi, Büyükçekmece Adliyesi ve Silivri Adliyesi; Anadolu yakasında İstanbul Anadolu Adliyesi (Kartal).

Bunların dışında ek hizmet binaları, ayrı yerleşkelerde çalışan birimler ve infaz kurumu bünyesinde görülen duruşmalar da olabilir. Yani "adliyenin adı" ile "gideceğiniz bina" her zaman aynı adres değildir. Tebligatta bir ek bina veya kat bilgisi yazıyorsa ona uyun.

Dosyam hangi adliyeye düşer? Kural nedir?

En sık yapılan hata, "ben Kadıköy'de oturuyorum, dosyam Anadolu'dadır" diye düşünmektir. Oturduğunuz yer kural olarak belirleyici değildir.

Ceza yargılamasında yetki, kural olarak suçun işlendiği yere göre belirlenir (CMK m. 12). Soruşturmayı da o yerin Cumhuriyet başsavcılığı yürütür; savcı, bir suçun işlendiği izlenimini veren bir hâli öğrenir öğrenmez işin gerçeğini araştırmaya başlar ve şüphelinin lehine olan delilleri de toplamakla yükümlüdür (CMK m. 160).

Pratik karşılığı şudur: Beşiktaş'ta yaşanan bir olay Avrupa yakasındaki bir adliyeye, Ümraniye'de yaşanan bir olay Anadolu yakasındaki adliyeye gider — siz nerede oturursanız oturun. İnternet üzerinden işlenen suçlarda ya da birden çok yerde gerçekleşen olaylarda yetki tartışması çıkabilir; bu, dosyanın kendi koşullarına göre değerlendirilir.

Avrupa ve Anadolu ayrımı neden bu kadar önemli?

Çünkü iki yaka, birbirinden tamamen bağımsız iki adli yapı gibi çalışır. Anadolu yakasındaki bir savcılık dosyasını Çağlayan'daki bir kalemden takip edemezsiniz. Anadolu'daki bir mahkemenin duruşmasına Bakırköy'e giderek katılamazsınız.

Bunun günlük hayattaki karşılığı çok somuttur. Yanlış yakaya gitmek, İstanbul trafiğinde bir sabahı tamamen kaybetmek demektir. Duruşma saatiniz varsa, o saate yetişemezsiniz.

Altı adliye kısaca

Aşağıdaki tanıtımlar binaların konumunu ve genel yönünü anlatır. Baktıkları ilçelerin tam listesi değildir.

Neden kesin bir ilçe listesi vermiyoruz?

Çünkü böyle bir liste kısa sürede yanlış hâle gelir. Bir adliyenin yargı çevresi kanun metninde tek tek sayılmaz; yetkili kurulların idari kararlarıyla belirlenir ve iş yükü, yeni bina açılışı veya nüfus hareketleri nedeniyle değiştirilebilir.

Dolayısıyla internette gördüğünüz "şu ilçe şu adliyeye bağlıdır" tabloları, yazıldığı tarihte doğru olsa bile bugün geçerliliğini yitirmiş olabilir. Bir duruşma gününü ya da bir itiraz süresini böyle bir tabloya güvenerek planlamak risklidir.

Kural basittir: listeye değil, elinizdeki belgeye ve resmî kayda bakın.

Doğru adliyeyi nasıl teyit edersiniz?

Yanlış adliyeye gittim, ne olur?

Duruşma günü yanlış adliyeye giderseniz o gün için mazeretsiz sayılabilirsiniz. Sonuçları ciddi olabilir; ayrıntısı için duruşmaya gitmezsem ne olur yazısına bakın. Yolda olduğunuzu fark ettiğiniz anda mahkeme kalemini arayıp durumu bildirmek, sonradan sunacağınız mazeret dilekçesi için önemlidir.

Dilekçe bakımından ise tablo biraz daha yumuşaktır. Uygulamada yanlış birime verilen dilekçeler ilgili ve yetkili birime gönderilir. Ancak bu, süreyi son güne bırakmak için bir gerekçe değildir. Evrakın bir binadan diğerine ulaşması zaman alır.

Mahkeme kendisinin yetkili olmadığı sonucuna varırsa yetkisizlik kararı verir ve dosyayı yetkili mahkemeye gönderir. Bu, dosyanın düştüğü anlamına gelmez; sadece yer değiştirir ve süreç uzar.

Adliyeyi buldunuz; peki hangi birim?

Doğru binaya varmak işin yarısıdır. Aynı adliyenin içinde de bir bölünme vardır ve hangi kapıya gideceğiniz dosyanın aşamasına göre değişir.

Soruşturma aşamasında muhatabınız Cumhuriyet başsavcılığıdır. Tutuklama, adli kontrol, arama ve el koyma gibi koruma tedbirlerine ilişkin kararları sulh ceza hâkimlikleri verir. Dava açıldıktan sonra dosya, suçun ağırlığına göre asliye ceza veya ağır ceza mahkemesine gider. Ağır ceza yargılamasının nasıl yürüdüğünü ayrı bir yazıda anlattık.

İtiraz söz konusuysa dikkat edilecek nokta şudur: itiraz, kural olarak kararı veren mercie verilecek bir dilekçeyle yapılır ve kanunda ayrıca hüküm bulunmayan hâllerde süre, kararı öğrenme gününden itibaren iki haftadır (CMK m. 268). Yani dilekçeyi itirazı inceleyecek mahkemeye değil, kararı veren hâkimliğin bulunduğu adliyeye verirsiniz. İnceleme merciini kanun ayrıca belirler; dilekçe oraya kalem eliyle gönderilir.

Tutuklamaya itirazın nasıl kurgulandığını merak ediyorsanız tutuklamaya itiraz nasıl yapılır yazısı bu adımı ayrıntılandırır.

Sık sorulan sorular

İlgili sayfalar