Ceza Dosyasında Vekâletname Nasıl Verilir?

Vekâletname ceza dosyasında tam olarak ne işe yarar?

Vekâletname, avukatın sizin adınıza işlem yapma yetkisini gösteren noter belgesidir. Ceza dosyasında iki ayrı sıfat vardır ve karıştırılır. Şüpheli veya sanık olarak savunmanızı yapan avukat müdafidir. Suçtan zarar gören, yani müşteki tarafındaysanız avukatınız vekil olarak dosyaya girer. Her iki durumda da mahkeme ve savcılık, avukatın dosyaya resmen kaydolması, dilekçe vermesi ve tebligat alması için vekâletname sunmasını bekler.

Vekâletnamenin dosyaya girdiği andan itibaren tebligatlar avukatınıza gider. Bu göründüğünden önemlidir. Kararların tebliğiyle başlayan itiraz ve istinaf süreleri kısadır; belgenin dosyada olması, sürelerin takip edilmesini de avukatın sorumluluğuna geçirir.

Notere giderken neye ihtiyacınız var?

Ceza vekâletnamesi için istenen belge listesi kısadır. Çoğu kişinin sandığından basittir.

Fotoğraflı vekâletname ceza dosyaları için kural olarak zorunlu değildir; fotoğraf istenen işler noterlik mevzuatında ayrıca sayılmıştır. Türkiye Noterler Birliği'nin e-vekâletname uygulaması üzerinden, e-Devlet girişiyle notere gitmeden vekâletname düzenlemek de mümkün olabilmektedir. Bu yol her iş ve her durum için açık olmayabilir, bu yüzden önce avukatınıza sorun.

Vekâletname ücreti ile avukatlık ücreti farklı şeylerdir. Noterde ödediğiniz para avukata gitmez. Ücretin nasıl belirlendiğini ceza avukatı ücreti yazısında ayrıca anlattım.

Vekâletnamede hangi yetkiler mutlaka yazmalı?

Genel dava vekâletnamesi ceza dosyası için kullanılabilir. Ancak bazı işlemler, vekâletnamede açıkça yazılmadıkça yapılamaz. Eksik yetki, duruşma günü avukatınızın elini bağlar. Metne şu başlıkların girmesini isteyin:

• Hükmün açıklanmasının geri bırakılmasını kabul ve redde ilişkin yetki.
• Uzlaştırma teklifini kabul veya reddetme yetkisi.
• Kamu davasına katılma, şikâyette bulunma ve şikâyetten vazgeçme yetkisi.
• İstinaf ve temyiz yoluna başvurma, başvurudan feragat etme yetkisi.
• Tebliğ ve tebellüğ, yani tebligat alma yetkisi.
• Teminat ve güvence bedeli yatırma ile geri alma yetkisi.
• Adli sicil kaydı alma ve dosyadan örnek çıkarma yetkisi.
• Başka bir avukata yetki verme, yani tevkil yetkisi.

Tevkil yetkisi özellikle İstanbul dışındaki duruşmalarda işe yarar. Dosyanız başka bir şehirdeyse, avukatınız o ildeki bir meslektaşına yetki belgesi düzenleyerek duruşmayı takip ettirebilir. Bu yetki vekâletnamede yoksa yapılamaz.

Tutuklu veya cezaevindeki bir kişi nasıl vekâlet verir?

Tutuklanan kişi notere gidemez. Bu, vekâlet veremeyeceği anlamına gelmez. Uygulamada izlenen yol şudur:

Bu süreç birkaç gün alabilir. İyi haber şu: beklemek zorunda değilsiniz. Ceza Muhakemesi Kanunu, şüpheli ve sanığın müdafii ile görüşmesini vekâletname şartına bağlamamıştır. Avukat, cezaevinde tutuklu ile görüşebilir, ifadede ve sorguda yanında olabilir. Vekâletname sonradan tamamlanır. Bir yakınınız tutuklandıysa, ilk günlerde yapılması gerekenler vekâletnameyi beklemez.

Ailem benim yerime vekâlet verebilir mi?

Hayır. Vekâletnameyi ancak kişinin kendisi verir. Eşiniz, anneniz ya da kardeşiniz sizin adınıza noterde vekâletname düzenletemez. Küçükler ve kısıtlılar bakımından kanuni temsilcinin yetkisi ayrı bir konudur.

Buna karşılık aileniz sizin için bir avukatla anlaşabilir. Pratikte en sık yaşanan senaryo budur: bir yakınınız gözaltı haberini alır, avukatı arar, avukat karakola gider. Orada sizinle görüşür ve siz kabul ederseniz müdafiiniz olur. Müdafiliği doğuran şey, ailenin telefonu değil sizin iradenizdir. Kabul etmezseniz avukat dosyada yer alamaz.

Vekâletname yoksa avukat ne yapabilir?

Sandığınızdan fazlasını. Ceza muhakemesinde savunma hakkı bir noter belgesine bağlanmamıştır. Avukat, vekâletname sunmadan da ifade ve sorguda yanınızda bulunabilir, cezaevinde sizinle görüşebilir. Avukatlık Kanunu ayrıca avukata, vekâletname olmaksızın dava ve takip dosyalarını inceleme yetkisi tanır.

Soruşturma dosyasının incelenmesi ise ayrıca düzenlenmiştir:

Bu yetkinin hangi hallerde ve hangi suçlarda kısıtlanabildiğini, kısıtlama kararına rağmen nelere ulaşılabildiğini avukat dosyayı nasıl inceler yazısında ayrıntılı anlattım. Kısıtlama kararı olsa bile ifade tutanağı ve bilirkişi raporları bakımından durum farklıdır.

Vekâletnamenin kapsamını sınırlayabilir misiniz?

Evet. Genel dava vekâletnamesi verirseniz avukatınız aynı belgeyi bütün dosyalarınızda kullanabilir. Bu çoğu zaman pratiktir; yeni bir soruşturma açıldığında notere tekrar gitmezsiniz.

Yetkiyi tek bir dosyayla sınırlamak isterseniz, vekâletnameye soruşturma numarasını veya mahkeme esas numarasını yazdırabilirsiniz. Bu, güven açısından rahatlatıcı olabilir. Bedeli şudur: aynı olaydan yeni bir dosya doğduğunda ya da dosya birleştiğinde vekâletname yetersiz kalır ve süreç yeniden başlar. İkisi arasındaki tercihi avukatınızla konuşarak yapın.

Birden fazla avukata aynı anda vekâlet verebilirsiniz. Ceza Muhakemesi Kanunu, şüpheli ve sanığın birden çok müdafiin yardımından yararlanmasına izin verir. Bu durumda avukatların birbirinden haberdar olması ve iş bölümünün baştan netleşmesi gerekir.

Avukatı azletmek: nasıl yapılır, ne sonuç doğurur?

Vekâlet ilişkisi güvene dayanır. Güven bittiğinde müvekkil avukatını her zaman azledebilir; gerekçe göstermek zorunda değildir. Azil de vekâletname gibi noterde yapılır. Ancak iş burada bitmez.

Ücret yönünden Avukatlık Kanunu'ndaki denge şudur: haklı bir sebep olmaksızın azil halinde ücretin tamamı avukata ait olur; avukatın kusur veya ihmali nedeniyle azledilmişse ücret ödenmez. Bu nedenle azil kararını duygusal bir anda değil, dosyanın hangi aşamada olduğunu görerek verin.

Avukat da vekâletten çekilebilir, yani istifa edebilir. İstifa halinde avukatın görevi hemen sona ermez; bir süre daha devam eder ve bu sürede acele işleri yapmakla yükümlüdür. Amaç, müvekkilin savunmasız kalmasını önlemektir.

En sık yapılan üç hata

Duruşmaya birkaç gün kala vekâlet vermek. Avukatın dosyayı incelemesi, tutanakları okuması ve savunma hazırlaması zaman ister. Vekâletnameyi mümkün olan en erken aşamada verin.

Adres ve telefonu güncellememek. Vekâletnamedeki bilgiler eskiyse, size ulaşılamayan bir dönemde önemli bir karar tebliğ edilebilir. Değişikliği hem avukatınıza hem dosyaya bildirin.

Azli dosyaya sunmayı unutmak. Noterden azilname almak tek başına yetmez. Dosyada görünmeyen azil, hukuken dosyayı etkilemez.