İstanbul adliyeleri
Kartal'daki bina, Anadolu yakasının merkez adliyesidir. 2013'te açıldığında Kadıköy, Üsküdar, Ümraniye, Kartal, Pendik, Tuzla ve Sultanbeyli adliyelerini tek çatı altında topladı. Bugün yakanın ceza dosyalarının büyük bölümü buradan geçer. Bu sayfa, dosyanızın neden buraya düştüğünü ve ilk günden itibaren işleyişin nasıl yürüdüğünü anlatıyor.
Kısaca
Ceza mahkemeleri il merkezleri ile iş yoğunluğuna göre belirlenen ilçelerde kurulur 5235 s.K. m. 9. Büyükşehirlerde sulh ceza hâkimliklerinin yargı çevresi il ve ilçe sınırlarına bakılmaksızın Hâkimler ve Savcılar Kurulunca belirlenir 5235 s.K. m. 10. Anadolu yakasında bu yetki, dağınık ilçe adliyelerinin tek bir merkezde toplanması yönünde kullanıldı.
Bina Şubat 2013'te hizmete girdi. O tarihte kapatılan Kadıköy, Üsküdar, Ümraniye, Kartal, Pendik, Tuzla ve Sultanbeyli adliyelerinin işleri buraya taşındı. Bugün ceza yargılaması bakımından adliyenin kapsadığı ilçeler şunlardır: Adalar, Ataşehir, Beykoz, Çekmeköy, Kadıköy, Kartal, Maltepe, Pendik, Sancaktepe, Sultanbeyli, Şile, Tuzla, Ümraniye ve Üsküdar. Yani Anadolu yakasının tamamı.
Bir ayrım önemlidir. Adalar, Beykoz ve Şile'de mülhakat adliyeler varlığını sürdürür ve bu ilçelerde günlük işler ile bazı yargılamalar yerinde görülür. Buna karşılık ağır ceza mahkemeleri, çocuk ağır ceza mahkemeleri ve çocuk mahkemeleri Kartal'daki merkez binadadır ve yargı çevreleri bu üç ilçeyi de kapsar. Pratikte bunun anlamı şudur: Beykoz'da işlenen bir suçun asliye ceza boyutu Beykoz'da görülüyorken, aynı olayın ağır ceza boyutu Kartal'a taşınır.
Bu haritanın idari kararlara dayandığını ve değiştiğini akılda tutun. Avrupa yakasında 2021'de Küçükçekmece Adliyesi kurulup Bakırköy'ün yargı çevresi daraltıldı. Elinizde bir tebligat varsa üzerindeki adliye adı bağlayıcıdır.
Ağır ceza mahkemesi bir başkan ve iki üye ile toplanır 5235 s.K. m. 9. Görev alanı kanunda sayılmıştır: yağma, irtikâbın belirli fıkraları, resmî belgede sahteciliğin ikinci fıkrası, hileli iflâs, Terörle Mücadele Kanunu kapsamındaki suçlar ve Türk Ceza Kanunu'nun ikinci kitabının dördüncü kısmının belirli bölümlerindeki suçlar; buna ek olarak ağırlaştırılmış müebbet, müebbet ve on yıldan fazla hapis cezasını gerektiren bütün suçlar 5235 s.K. m. 12. Ölçüt sizin alacağınız ceza değil, suçun kanuni cezasının üst sınırıdır.
Asliye ceza mahkemesi tek hâkimlidir ve sulh ceza hâkimliği ile ağır ceza mahkemesinin görevi dışında kalan bütün dava ve işlere bakar 5235 s.K. m. 11. Sayı olarak dosyaların büyük çoğunluğu buradadır. İş yoğunluğu nedeniyle mahkemelerin birden fazla dairesi kurulur ve numaralandırılır; daireler arasındaki iş dağılımı ihtisaslaşma amacıyla Hâkimler ve Savcılar Kurulu tarafından belirlenebilir 5235 s.K. m. 9.
Sulh ceza hâkimliği dava görmez. Yürütülen soruşturmalarda hâkim tarafından verilmesi gereken kararları alır ve bunlara yapılan itirazları inceler 5235 s.K. m. 10. Tutuklama, adli kontrol, arama, el koyma ve iletişimin tespiti gibi kararlar buradan çıkar.
Çocuk mahkemeleri ayrı bir düzendir. Suça sürüklenen çocuk hakkında açılan dava, asliye ceza kapsamındaki suçlarda çocuk mahkemesinde, ağır ceza kapsamındaki suçlarda çocuk ağır ceza mahkemesinde görülür 5395 s.K. m. 26.
Kişi ilçesinde yakalanır, işlemler ilçe emniyet veya jandarma biriminde yapılır. Gözaltı süresi yol süresi hariç yirmi dört saattir; en yakın hâkim veya mahkemeye gönderme için zorunlu yol süresi on iki saati aşamaz CMK m. 91/1.
Savcılık ifadesi için kişi Kartal'daki merkez binaya getirilir. Anadolu yakasında ilçeler arası mesafeler uzundur; Tuzla veya Şile'den gelen bir sevk, gözaltı takviminin gerçek anlamda daralmasına yol açabilir.
Savcılık serbest bırakmaz ve tutuklama talep ederse kişi nöbetçi sulh ceza hâkimliğine çıkarılır. Sorguda müdafi hazır bulunur CMK m. 91/7. Bu aşamada tutuklama yerine adli kontrol talebi somut belgelerle desteklenmelidir.
Yakalama, gözaltına alma veya sürenin uzatılmasına karşı; kişi, müdafii, kanuni temsilcisi, eşi ya da birinci veya ikinci derece kan hısımı sulh ceza hâkimine başvurabilir. Hâkim incelemeyi evrak üzerinde yapar ve yirmi dört saat dolmadan sonuçlandırır CMK m. 91/5.
Gözaltı takviminin dakikası. Süre yakalama anından işler, karakola varış anından değil. Yakalama tutanağındaki saat ile sağlık raporlarının saatleri karşılaştırıldığında, kâğıt üzerinde sorun görünmeyen bir gözaltının fiilen uzamış olduğu ortaya çıkabilir. Bu, hem serbest bırakma talebinin hem de sonraki aşamalarda hukuka aykırılık iddiasının dayanağıdır.
Yetki gerçekten Anadolu yakasında mı. Yetki kural olarak suçun işlendiği yer mahkemesine aittir; ancak kanun ek yetkili yerler tanır. Teşebbüste son icra hareketinin yapıldığı, kesintisiz suçlarda kesintinin gerçekleştiği, zincirleme suçlarda son suçun işlendiği yer mahkemesi de yetkilidir CMK m. 12. Bilişim sistemlerinin ya da banka veya kredi kartlarının araç olarak kullanıldığı suçlarda mağdurun yerleşim yeri mahkemeleri de yetkilidir; dolandırıcılık ve kart dosyalarında bu kural, aynı olayın Kartal'da da Çağlayan'da da görülebilmesi sonucunu doğurur. Yetkisizlik iddiasının bir zamanı vardır: sanık bunu duruşmada sorgusundan önce bildirmelidir, sonra ne taraflar iddia edebilir ne de mahkeme kendiliğinden karar verebilir CMK m. 18.
Görev sınırının doğru çizilmesi. İddianamedeki nitelendirme her zaman kesin değildir. Aynı olay, hangi fıkranın uygulanacağına göre asliye ceza ile ağır ceza arasında yer değiştirebilir. İddianamenin kabulünden sonra işin mahkemenin görevini aştığı anlaşılırsa dosya görevli mahkemeye gönderilir CMK m. 5. Bu kararlara karşı itiraz yolu açıktır.
Dosya inceleme ve kısıtlama. Müdafi soruşturma evresinde dosya içeriğini inceleyebilir ve istediği belgelerin bir örneğini harçsız alabilir CMK m. 153/1. Kısıtlama istisnadır: yalnızca soruşturmanın amacını tehlikeye düşürebilecekse ve kanunda tek tek sayılan suçlarda hâkim kararıyla verilebilir CMK m. 153/2. Kısıtlama olsa bile şüphelinin kendi ifade tutanağı, bilirkişi raporları ve hazır bulunmaya yetkili olduğu işlemlerin tutanakları kapsam dışındadır CMK m. 153/3. Aynı haklardan suçtan zarar görenin vekili de yararlanır.
İtirazın doğru mercie yapılması. Anadolu Adliyesi'nde çok sayıda numaralı hâkimlik ve daire bulunur; itirazın nereye gideceği kanunda belirlenmiştir. Sulh ceza hâkimliğinin tutuklama ve adli kontrole ilişkin kararlarına itirazı, yargı çevresinde bulunduğu asliye ceza mahkemesi hâkimi inceler; sulh ceza hâkimliğinin diğer kararlarına itiraz ise numara bakımından onu izleyen hâkimliğe yapılır CMK m. 268/3. Asliye ceza kararlarına itiraz ağır ceza mahkemesine gider. Süre, kararı öğrendiğiniz günden itibaren iki haftadır.
İstanbul Anadolu Cumhuriyet Başsavcılığı soruşturma numarası açar. Kolluk delilleri toplar; hâkim kararı gereken işlemler sulh ceza hâkimliğine sunulur. Gözaltı varsa süre yakalama anından işler ve kanuni sınırları aşamaz CMK m. 91.
Savcılık yeterli şüpheye ulaşırsa iddianame düzenleyip görevli mahkemeye gönderir. Mahkemenin kabul kararıyla kovuşturma başlar ve müdafiin dosya inceleme yetkisi tam olarak işler CMK m. 153/4. Kovuşturmaya yer olmadığı kararına karşı itiraz mümkündür.
Duruşmalar görevli daire tarafından yapılır. Tutuklu dosyalarda celse aralıkları kısadır ve her duruşmada tutukluluk yeniden değerlendirilir. Tutuklu başka bir ceza infaz kurumundaysa ses ve görüntü sistemiyle katılım gündeme gelebilir.
Mahkeme beraat, mahkûmiyet, düşme veya diğer hükümlerden birini kurar. Hüküm açıklanırken kanun yoluna başvuru süresi ve şekli tutanağa geçirilir. Sürenin ne zaman başladığı bu anda not edilmelidir.
İlk derece kararına karşı istinaf yolu işler; dosya İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi'nin ilgili ceza dairesine gider. Kanunda öngörülen hâllerde temyiz mümkündür. Süre kaçırıldığında esasa ilişkin en güçlü savunma bile incelenmez.
İstanbul'da iki yaka ayrı adliye düzenine sahiptir ve her yakada birden çok adliye vardır. Dosya, kural olarak suçun işlendiği yerin bağlı olduğu adliyede görülür CMK m. 12. Bugünkü genel dağılım şöyledir:
Anadolu yakasındaki dosyalarda tutuklananlar çoğunlukla Maltepe Ceza İnfaz Kurumları Kampüsü'nde barındırılır. Hangi kuruma yerleştirileceği idari bir karardır ve dosyanın hangi mahkemede görüldüğünden bağımsızdır.
Konum ve ulaşım. Adliye, Esentepe Mahallesi'nde D-100 (E-5) karayolunun güney yan yolu üzerindedir. Metro ile gelenler için M4 hattının Hastane-Adliye istasyonu doğrudan binanın yanındadır; istasyonun çıkışlarından ikisi adliyeye açılır. D-100 üzerinden geçen otobüs ve minibüslerle de ulaşım mümkündür. Yoğun saatlerde giriş kontrolleri ve asansörler zaman aldığından, duruşma saatinden en az yarım saat önce binada olmak gerekir.
Girişte ne olur. Kimlik kontrolü ve X-ray araması yapılır; kimliksiz gelmeyin. Duruşma salonunuzun bulunduğu blok ve kat, tebligatınızdaki mahkeme adı ve numarasından anlaşılır. Duruşma günü ve saati e-Devlet üzerinden teyit edilebilir.
Dosya inceleme. Soruşturma dosyaları savcılık kaleminden, dava dosyaları ilgili mahkeme kaleminden incelenir. Kısıtlama kararı varsa elektronik erişim kapanır; bu durumda kararın hangi suça dayandığı ve kapsamı ayrıca değerlendirilmelidir.
Hayır. Kadıköy Adliyesi 2013'te İstanbul Anadolu Adliyesi bünyesinde toplandı; Kadıköy'de işlenen suçların ceza dosyaları Kartal'daki merkez binada görülür. Aynı şey Üsküdar, Ümraniye, Pendik, Tuzla ve Sultanbeyli için de geçerlidir. Yalnızca Adalar, Beykoz ve Şile'de bu adliyeye bağlı küçük adliyeler kalmıştır.
Kural, yakalama yerine en yakın hâkim veya mahkemeye gönderilmesi için zorunlu süre hariç, yakalama anından itibaren yirmi dört saattir; bu zorunlu yol süresi de on iki saati aşamaz (CMK m. 91/1). Toplu olarak işlenen suçlarda, delillerin toplanmasındaki güçlük veya şüpheli sayısının çokluğu nedeniyle Cumhuriyet savcısı süreyi her defasında bir günü geçmemek üzere üç gün uzatabilir ve bu emir gözaltına alınana derhâl tebliğ edilir (CMK m. 91/3).
Evet. Yakalama işlemine, gözaltına alma veya gözaltı süresinin uzatılmasına ilişkin savcının yazılı emrine karşı; yakalanan kişi, müdafii, kanuni temsilcisi, eşi ya da birinci veya ikinci derecede kan hısımı sulh ceza hâkimine başvurabilir. Hâkim incelemeyi evrak üzerinde yapar ve derhâl, en geç yirmi dört saat dolmadan sonuçlandırır (CMK m. 91/5).
Gözaltı süreleri takvim günü olarak işlediğinden, sürelerin dolduğu anda kişinin hâkim önüne çıkarılması gerekir; bu nedenle sulh ceza hâkimlikleri nöbet düzeniyle mesai dışında da çalışır. Nöbetin hangi hâkimlikte olduğu adliyenin kendi iç dağıtımına göre belirlenir. Ayrıca ifadesi alınmak amacıyla düzenlenen yakalama emri üzerine mesai saatleri dışında yakalanan ve belirlenen tarihte hazır bulunmayı taahhüt eden kişinin serbest bırakılması savcı tarafından emredilebilir; bu, her yakalama emri için ancak bir kez uygulanır (CMK m. 94/3).
Ölçüt, alacağınız ceza değil suçun kanuni cezasının üst sınırıdır. Ağırlaştırılmış müebbet, müebbet ve on yıldan fazla hapis cezasını gerektiren suçlar ile kanunda ayrıca sayılan suçlar ağır ceza mahkemesindedir (5235 sayılı Kanun m. 12). Bunların dışındaki dava ve işlere asliye ceza mahkemesi bakar (m. 11). Yargılama sırasında görevin değiştiği anlaşılırsa mahkeme dosyayı görevli mahkemeye gönderir (CMK m. 5).
Beykoz'da İstanbul Anadolu Adliyesi'ne bağlı bir mülhakat adliye bulunur ve bazı işler orada görülür. Buna karşılık ağır ceza mahkemeleri, çocuk ağır ceza mahkemeleri ve çocuk mahkemeleri Kartal'daki merkez binadadır; bu mahkemelerin yargı çevresi Beykoz'u da kapsar. Dolayısıyla aynı olayın hangi mahkemede görüleceği, suçun ağır ceza kapsamına girip girmediğine göre değişir.
Avrupa yakasının merkez adliyesi. Kapsadığı ilçeler, sulh ceza hâkimlikleri, ağır ceza daireleri, ulaşım ve dosya inceleme.
Sayfaya gitKapsadığı altı ilçe, yoğunluğu, ağır ceza daireleri ve Metris ile Bakırköy ceza infaz kurumlarıyla ilişkisi.
Sayfaya gitSüreler, uzatma kararı, sulh ceza hâkimine başvuru ve ifade öncesinde yapılması gerekenler.
Sayfaya gitKolluk ifadesi ile savcılık ifadesi arasındaki fark, susma hakkı ve sorguya hazırlık.
Sayfaya gitİlgili sayfalar
Bakırköy, Avrupa yakasının ikinci büyük ceza adliyesidir.
Sayfaya git
Çağlayan'daki binanın resmî adı İstanbul Adliyesi'dir.
Sayfaya git
Gözaltı, cezalandırma değil bir soruşturma tedbiridir ve kanunla saatlere bağlanmıştır.
Sayfaya git
Dosyanızın konusu belliyse doğrudan ilgili suç sayfasına gidebilirsiniz. Tüm çalışma alanları
Elinizdeki tebligat, ifade daveti veya gözaltı bilgisiyle birlikte arayın. İlk konuşmada dosyanın hangi adliyede ve hangi aşamada olduğunu, saat bazında bir süre baskısı bulunup bulunmadığını ve önünüzdeki seçenekleri açık şekilde konuşalım.
