Israrlı Takip Suçu

Suçun tanımı ve kanuni dayanağı

TCK m. 123/A, 12/5/2022 tarihli ve 7406 sayılı Kanun'un 8. maddesiyle Türk Ceza Kanunu'na eklendi. Maddenin birinci fıkrası şu davranışı cezalandırır: ısrarlı bir şekilde fiziken takip etmek ya da haberleşme ve iletişim araçlarını, bilişim sistemlerini veya üçüncü kişileri kullanarak temas kurmaya çalışmak suretiyle bir kimse üzerinde ciddi bir huzursuzluk oluşmasına ya da kişinin kendisinin veya yakınlarından birinin güvenliğinden endişe duymasına neden olmak.

Bu tanım üç ayrı unsuru bir araya getirir ve üçü birden gerçekleşmedikçe bu maddeden ceza verilemez:

1. Israrlılık. Tek bir arama, tek bir mesaj ya da tek bir karşılaşma bu suçu oluşturmaz. Kanun bir sayı vermez; aranan şey davranışın tekrar eden, sürekliliği olan bir örüntüye dönüşmesidir. Mağdurun açık reddine rağmen devam edilmesi bu unsurun tipik göstergesidir.
2. Hareket. Madde iki seçimlik hareket öngörür: fiziken takip etmek; ya da haberleşme ve iletişim araçları, bilişim sistemleri veya üçüncü kişiler kullanılarak temas kurmaya çalışmak. Üçüncü kişilerin kullanılması özellikle önemlidir: ortak arkadaşlar, akrabalar veya iş arkadaşları aracılığıyla sürekli mesaj iletilmesi de madde kapsamındadır. "Temas kurmaya çalışmak" ifadesi, temasın gerçekleşmiş olmasını da aramaz.
3. Netice. Bu davranışların mağdur üzerinde ciddi bir huzursuzluk oluşturması ya da mağdurun kendisinin veya bir yakınının güvenliğinden endişe duyması gerekir. Bu, suçu basit rahatsız etmeden ayıran unsurdur ve dosyalarda en çok tartışılan noktadır.

TCK m. 123 ile farkı

Hemen önceki maddede yer alan TCK m. 123, kişilerin huzur ve sükûnunu bozma suçunu düzenler: sırf huzur ve sükûnu bozmak maksadıyla bir kimseye ısrarla telefon edilmesi, gürültü yapılması ya da aynı maksatla hukuka aykırı başka bir davranışta bulunulması. Ceza üç aydan bir yıla kadar hapistir. Fark yalnızca ceza miktarı değildir: m. 123'te aranan failin "sırf huzuru bozma maksadı"dır, m. 123/A'da ise fiilin mağdurda yarattığı sonuç merkeze alınmıştır. Dosyanın hangi maddeden yürüdüğü, savunmanın da iddianın da kuruluşunu değiştirir.

Ceza ve nitelikli hâller

Temel hâl: altı aydan iki yıla kadar hapis cezası.

Nitelikli hâller TCK m. 123/A/2: Suçun (a) çocuğa ya da ayrılık kararı verilen veya boşandığı eşe karşı işlenmesi, (b) mağdurun okulunu, iş yerini veya konutunu değiştirmesine ya da okulunu veya işini bırakmasına neden olması, (c) hakkında uzaklaştırma ya da konuta, okula veya iş yerine yaklaşmama tedbirine karar verilen fail tarafından işlenmesi hâlinde ceza bir yıldan üç yıla kadar hapistir.

İkinci bendin pratik anlamı büyüktür: mağdurun işten ayrılması, okulunu bırakması ya da taşınması, dosyada kanıtlanabilir bir olgu olarak nitelikli hâli doğurur. İstifa dilekçesi, kira sözleşmesi, nakil belgesi ya da okul kaydı gibi belgeler bu nedenle dosyaya sunulur.

Şikâyet: Bu maddedeki suçun soruşturulması ve kovuşturulması şikâyete bağlıdır. TCK m. 73 uyarınca şikâyet süresi altı aydır ve bu süre, şikâyet hakkı olan kişinin fiili ve failin kim olduğunu bildiği veya öğrendiği günden başlar.

Uygulamada en sık karşılaşılan durumlar

Savunmada ve şikâyette nelere bakılır

Delil nasıl toplanır

Bu suç, tek bir olayla değil bir örüntüyle ispatlanır. Bu nedenle en değerli belge, kronolojik bir olay listesidir: her temasın tarihi, saati, biçimi ve içeriği. Uygulamada şu deliller toplanır:

• Mesaj ve yazışma kayıtları. Ekran görüntüsü alınırken tarih ve saat bilgisinin görünür olması, konuşmanın kesintisiz akış hâlinde kaydedilmesi önemlidir. Cihazın kendisinin de saklanması gerekir; savcılık gerekli görürse ham veriyi cihaz üzerinden inceletir.
• Çağrı kayıtları. Kendi hattınıza ait detaylı görüşme dökümünü operatörünüzden talep edebilirsiniz. Cevapsız aramaların sıklığı, ısrarlılık unsurunun en somut göstergelerinden biridir.
• Kamera görüntüleri. Apartman, site, iş yeri, mağaza veya toplu taşıma kayıtları. Bu kayıtların saklama süresi sınırlıdır ve kurumlar genellikle adli makam yazısı olmadan kayıt vermez; bu yüzden görüntü talebinin şikâyet dilekçesinde açıkça yer alması gerekir.
• Tanık beyanları. Komşular, iş arkadaşları, güvenlik görevlileri. Üçüncü kişiler üzerinden temas iddiasında, mesajı ileten kişinin beyanı doğrudan delildir.
• Önceki başvuru kayıtları. Daha önce yapılmış kolluk ihbarları, 155 kayıtları, 6284 başvuruları ve verilmiş tedbir kararları. Bunlar hem ısrarlılığı hem de mağdurun rahatsızlığını belgeleyen resmî kayıtlardır.
• Neticeyi gösteren belgeler. İstifa dilekçesi, adres değişikliği, okul nakil evrakı, psikiyatri başvurusu. Bunlar nitelikli hâl bakımından doğrudan sonuç doğurabilir.

Delil toplarken dikkat edilmesi gereken bir sınır vardır: kişinin kendisine yöneltilen ve kaybolma ihtimali bulunan bir delili tespit etmesi ile, karşı tarafın özel hayatına yönelik planlı bir izleme faaliyeti yürütmesi farklı şeylerdir. İkincisi hem delilin hükme esas alınamamasına hem de ayrı bir suç isnadına yol açabilir. Ne toplanacağına karar vermeden önce avukatınıza danışın.

Savunma tarafında incelenen noktalar

Israrlılık unsuru gerçekten var mı? Dosyadaki temasların sayısı, aralıkları ve içerikleri incelenir. Aylara yayılmış birkaç temas ile haftalarca süren günlük temas aynı şey değildir. Mağdurun karşılık verdiği, davet ettiği ya da iletişimi kendisinin başlattığı dönemler varsa bunlar ayrıca değerlendirilir.

Netice unsuru ortaya konmuş mu? "Ciddi huzursuzluk" ve "güvenlik endişesi" soyut ifadeler değildir; dosyada bir karşılığı olması beklenir. Mağdurun davranış değişikliği, başvuruları, tanık anlatımları bu unsurun ispatında rol oynar.

Temasın meşru bir sebebi var mı? Ortak çocuğun teslimi, devam eden bir dava, kira veya alacak ilişkisi, aynı iş yerinde çalışma gibi durumlarda iletişimin bir kısmı zorunlu olabilir. Burada ayrım, iletişimin konusunun ve sıklığının bu zorunlulukla orantılı olup olmadığında yapılır.

Hesap ve numara gerçekten faile mi ait? Sosyal medya üzerinden yürüyen dosyalarda bu, çoğu zaman dosyanın kilit noktasıdır. Hesabın kime ait olduğu, IP kayıtları ve cihaz incelemesi olmadan yalnızca isim benzerliğiyle kabul edilemez.

Şikâyet süresi geçmiş mi? Altı aylık süre, fiilin ve failin öğrenildiği günden başlar. Israrlı takipte fiil çoğu zaman süreklilik gösterdiği için sürenin hangi olaydan itibaren işleyeceği tartışılabilir. Bu belirsizlik, şikâyeti geciktirmemek için bir sebeptir.

Nitelendirme doğru mu? Somut olay TCK m. 123 kapsamında mı kalıyor, yoksa m. 123/A'ya mı giriyor? Fiil aynı zamanda tehdit, hakaret veya konut dokunulmazlığını ihlal ediyorsa bunların ayrı ayrı değerlendirilmesi gerekir.

6284 tedbirleriyle ilişkisi

Israrlı takip dosyalarında ceza şikâyeti tek başına yeterli olmayabilir; çünkü ceza yargılaması aylar sürerken davranış devam eder. 6284 sayılı Kanun bu boşluğu doldurur ve amacını sayarken tek taraflı ısrarlı takip mağduru olan kişileri açıkça kapsama alır 6284 m. 1. Yani failin eşiniz, akrabanız ya da birlikte yaşadığınız kişi olması gerekmez.

Bu kapsamda aile mahkemesi hâkiminden istenebilecek tedbirler arasında; korunan kişiye, konutuna, okuluna ve iş yerine yaklaşmama 6284 m. 5/1-c ile iletişim araçlarıyla veya sair surette rahatsız etmeme 6284 m. 5/1-f bulunur. Bu tedbirler için delil veya belge şartı aranmaz 6284 m. 8/3 ve başvurudan harç alınmaz 6284 m. 20.

İki hukuki yol birbirini besler. Bir tedbir kararı alındıktan sonra takip devam ederse iki sonuç birden doğar: 6284 m. 13 uyarınca zorlama hapsi (ilk aykırılıkta üç günden on güne, tekrarında on beş günden otuz güne kadar) ve TCK m. 123/A/2-c uyarınca cezanın bir yıldan üç yıla çıktığı nitelikli hâl. Tedbir kararının varlığı, sonraki fiillerin ispatını da kolaylaştırır.

Süreç nasıl işler

İstanbul'da bu dosyalar nerede görülür

Görevli mahkeme. Israrlı takip suçunda öngörülen cezanın üst sınırı üç yıl olduğundan yargılama asliye ceza mahkemesinde yapılır. Ağır ceza mahkemesi görevli değildir. Fail çocuksa dosya çocuk mahkemesine gider.

Hangi adliye? İstanbul'da adli yargı yakalara ve bölgelere göre ayrılmıştır: Avrupa yakasında İstanbul Adliyesi (Çağlayan), Bakırköy, Büyükçekmece, Silivri ve Gaziosmanpaşa; Anadolu yakasında İstanbul Anadolu Adliyesi (Kartal). Şikâyet, kural olarak suçun işlendiği yerin bağlı olduğu başsavcılığa yapılır.

Israrlı takibe özgü bir İstanbul sorunu. Bu suçta fiiller çoğu zaman tek bir yerde gerçekleşmez. Evinizin önünde bekleme Kadıköy'de, iş yerinizde görünme Şişli'de, mesajlar ise her yerde olabilir. Böyle bir dosyada olayları farklı karakollara ayrı ayrı bildirmek en sık yapılan hatadır: her biri ayrı bir soruşturma numarası alır, hiçbiri tek başına "ısrarlılık" görüntüsü vermez ve dosyalar farklı adliyelerde birbirinden habersiz ilerler. Doğru yaklaşım, tüm olayları tek bir dilekçede kronolojik olarak toplamak, önceki tutanak ve ihbar kayıtlarının numaralarını da dilekçede belirtip birleştirme talebinde bulunmaktır.

Tedbir ve ceza dosyası ayrı mahkemelerdedir. 6284 tedbirini aile mahkemesi, ceza davasını asliye ceza mahkemesi görür. Aynı adliyede olsalar bile bunlar iki ayrı dosyadır ve biri diğerinden otomatik olarak haberdar olmaz. Tedbir kararının ve varsa zorlama hapsi kararlarının örneklerinin ceza dosyasına sunulması gerekir; bu belgeler TCK m. 123/A/2-c nitelikli hâlinin ispatında doğrudan rol oynar.

Acil hâlde nereye? 6284 tedbiri "en çabuk ve en kolay ulaşılabilecek" yer hâkiminden, mülkî amirden ya da kolluk biriminden istenebilir 6284 m. 8/1. İstanbul'un mesafeleri düşünüldüğünde bu, ikametinize bağlı kalmadan en yakın noktadan korunma talep edebileceğiniz anlamına gelir. Mesai dışında bulunduğunuz ilçedeki karakola başvurabilirsiniz; kolluk amirinin aldığı yaklaşmama tedbirinin hâkim tarafından yirmi dört saat içinde onaylanması gerekir, aksi hâlde kendiliğinden kalkar 6284 m. 5/2.

Sık sorulan sorular