Kasten Öldürme ve Ağır Ceza Yargılaması

TCK m. 82, kasten öldürmenin ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasını gerektiren hâllerini sayar. Bunlar: tasarlayarak; canavarca hisle veya eziyet çektirerek; yangın, su baskını, tahrip, batırma, bombalama ya da nükleer, biyolojik veya kimyasal silah kullanılarak; üstsoya, altsoya, eşe, boşanılan eşe veya kardeşe karşı; çocuğa ya da beden veya ruh bakımından kendini savunamayacak durumdaki kişiye karşı; kadına karşı; kişinin yerine getirdiği kamu görevi nedeniyle; bir suçu gizlemek, delillerini ortadan kaldırmak, işlenmesini kolaylaştırmak ya da yakalanmamak amacıyla; bir suçu işleyememekten duyulan infialle; kan gütme saikiyle; töre saikiyle işlenmesi.

Uygulamada en çok tartışılan bent tasarlamadır. Tasarlama, öldürme kararının ani bir öfkeyle değil, soğukkanlılıkla verilmesini ve karar ile fiilin icrası arasında failin kararında sebat ettiği makul bir zaman aralığı bulunmasını gerektirir. Sırf silahın failde bulunması ya da taraflar arasında eski bir husumet olması tasarlamayı göstermez. Savcılık bu unsuru; silahın ne zaman temin edildiği, failin olay yerine gidiş biçimi, bekleme süresi, telefon ve baz istasyonu kayıtları gibi somut verilerle ispat etmek zorundadır. Tasarlama iddiasının çürütülmesi, ağırlaştırılmış müebbet ile müebbet arasındaki farkı doğrudan etkiler.

"Canavarca his" ve "eziyet çektirerek" bentleri de sık sık genişletici biçimde iddia edilir. Bu bentler, ölümün gerçekleşme biçiminin olağan öldürme fiilinin ötesinde bir acı verme kastı taşımasını gerektirir; darbe sayısının çokluğu tek başına yeterli değildir, otopsi bulgularının bu yönde bir tablo ortaya koyması gerekir.

Kasten öldürme dosyaları ağır ceza mahkemesinde görülür. 5235 sayılı Kanun m. 12, ağırlaştırılmış müebbet, müebbet ve on yıldan fazla hapis cezasını gerektiren suçları ağır ceza mahkemesinin görevine bırakmıştır. Teşebbüs aşamasında kalan öldürme dosyaları da bu kapsamdadır.

Yetki, CMK m. 12 uyarınca suçun işlendiği yer mahkemesine aittir. Teşebbüs hâlinde ise ölçüt farklıdır: son icra hareketinin yapıldığı yer mahkemesi yetkilidir. Bu ayrım, olayın bir ilçede başlayıp başka bir ilçede sona erdiği dosyalarda pratik önem taşır.

Anadolu yakasında işlenen suçlar Kartal'daki İstanbul Anadolu Adliyesi'nde bulunan İstanbul Anadolu ağır ceza mahkemelerinde görülür. Kadıköy, Üsküdar, Ataşehir, Maltepe, Kartal, Pendik, Tuzla, Ümraniye, Sancaktepe, Çekmeköy, Sultanbeyli ve Beykoz bu adliyeye bağlıdır.

Avrupa yakasında ise birden çok adliye vardır: İstanbul Adliyesi (Çağlayan), Bakırköy Adliyesi, Büyükçekmece Adliyesi, Gaziosmanpaşa Adliyesi ve Silivri Adliyesi. Suçun işlendiği ilçenin hangi adliyenin yargı çevresinde kaldığı belirleyicidir; ilçe-adliye eşleşmesi zaman zaman değiştiği için tereddüt hâlinde ilgili Cumhuriyet başsavcılığından teyit alınması doğru olur.

Şüpheli veya sanık on sekiz yaşından küçükse dosya çocuk ağır ceza mahkemesine gider. Bu mahkemeler her adliyede kurulmuş değildir; İstanbul'da sınırlı sayıda adliyede bulunur ve dosya yargı çevresi gereği o adliyeye gönderilir. Çocuk sanıklar bakımından yargılamanın kapalı yapılması ve sosyal inceleme raporu alınması gibi ayrı usul kuralları uygulanır.

Pratik bir nokta: İstanbul'da otopsi işlemleri Adli Tıp Kurumu tarafından yürütülür ve Kurumun merkez teşkilatı İstanbul'dadır. Bu, otopsi raporlarına ve gerektiğinde ihtisas kurulu görüşlerine görece hızlı ulaşılabildiği anlamına gelir. Buna karşılık ihtisas kurulu görüşü istenen dosyalarda bekleme süresi uzayabilir; tutuklu dosyalarda bu sürenin takibi ve gerekçeli tahliye taleplerinin zamanında sunulması önem taşır.